.  با کلیک روی ستاره یک امتیاز به این مطلب بدهید
یکشنبه 5 دی 1389  03:26 ب.ظ
نوع مطلب: (علمی ،اطلاعات عمومی ،پزشکی ،) توسط: soheil_n



اشك مایعی است كه با فرآیند ایجاد آن در چشم ها تولید می گردد. وظایف اشك شامل تمیز كردن و شستشوی سطح چشم، ضد عفونی كردن چشم ها، لغزنده كردن چشم ها برای حركت آسان كره چشم و پلك ها، جلوگیری از خشك شدن چشم ها و پلك ها، ایجاد ارتباط میان انسان ها، دفع مواد تجمع یافته در چشم ها و پاسخی به استرس می باشد.


فقدان اشك باعث ایجاد سوزش، خارش و قرمزی در چشم ها، احساس وجود شن در چشم ها، حساسیت به نور، از دست رفتن شفافیت قرنیه، ایجاد زخم در قرنیه، عفونت های مكرر و شدید چشم ها، خشكی چشم ها و در نهایت نابینایی می گردد.

اجزای پرده اشک

فیلم (پرده) اشك از سه لایه مجزا تشكیل یافته است:


1- لایه موكوسی(mucous):
داخلی ترین لایه پرده اشك می باشد. چسبناك و لزج بوده و از موسین تشكیل یافته است. این لایه توسط سلول های ملتحمه و قسمت داخلی پلك ها ترشح می شود. این لایه قرنیه را می پوشاند تا یك لایه آبگریز برای پخش و گسترش یكنواخت لایه آبی فراهم آید. این لایه پرده اشك را روی سطح چشم می چسباند. بدون این لایه، پرده اشك به صورت قطره های ریز در خواهد آمد.


2- لایه آبی(aqueus):
این لایه، آبكی بوده و 90 درصد پرده اشك را تشكیل می دهد. حاوی آب و مواد دیگری مثل پروتئین های لاكتوفرین، لیزوزیم و لیپوكالین، الكترولیت ها، آنتی اكسیدان ها و برخی ویتامین ها می باشد. این لایه عمدتا توسط غدد اشكی ترشح می شود. وظایف این لایه شامل: اكسیژن رسانی به سطح چشم، مبارزه با عفونت توسط آنتی بیوتیك های طبیعی (لیزوزیم و لاكتوفرین)، صاف كردن سطح چشم، شستن چشم ها از سلول های مرده و گرد و غبار، مواد محرك و حساسیت زاست.


3- لایه چربی(lipid):
این لایه، روغنی است و خارجی ترین لایه پرده اشك را تشكیل می دهد. این لایه توسط غدد میبومین(meibomian) كه در لبه پلك ها ی فوقانی و تحتانی واقع می باشند ترشح می شود. این لایه با ایجاد یك حایل آبگریز، از تبخیر لایه اصلی پرده اشك (لایه آبی) جلوگیری می كند.

وظایف دیگر این لایه شامل: افزایش كشش سطحی و جلوگیری از سر ریز شدن اشك از پلك ها، لغزنده كردن چشم و تسهیل عمل باز و بسته كردن پلك ها می باشد.
ترشح اشک از غدد اشکی

غدد اشكی(lacrimal glands):

غدد اشكی در گوشه خارجی چشم ها و پشت پلك های فوقانی قرار گرفته اند. غدد اشكی هر كدام به اندازه یك بادام بوده و 2 سانتی متر طول دارند. مایع اشكی از طریق 6 تا 12مجرای كوچك ترشحی به فضای میان چشم و پلك فوقانی وارد می گردد. با هر بار باز و بسته كردن چشم ها اشك از مجاری ترشحی غدد اشكی چكیده شده و به سمت مجرای اشكی- بینی كه به صورت دو سوراخ بسیار ریز در گوشه داخلی چشم ها قرار گرفته، هدایت می گردد.

در انتها اشك به كیسه اشك و سپس به حفره بینی می ریزد. به همین علت است كه هنگام گریه كردن ممكن است دچار آبریزش بینی گردید.


انواع اشك:

1- اشك پایه (basal tears):

درچشم های پستانداران سالم، قرنیه پیوسته (24 ساعته) توسط اشك های پایه خیس و تغذیه می گردد. این اشك باعث لغزنده شدن و شستشوی چشم ها از ذرات خارجی می گردد. مایع اشك حاوی آب، موسین، چربی ها، لیزوزیم، لاكتوفرین، لیپوكالین، ایمنوگلوبولین ها ،گلوكز، سدیم كلراید، كلراید پتاسیم، آنتی اكسیدان ها و برخی ویتامین ها می باشد.


2- اشك رفلكس(reflex tears):

هر چیزی كه باعث تحریك یا خشك شدن چشم شود، می تواند تولید این نوع اشك را افزایش دهد. این نوع اشك به طور غیر ارادی و در پاسخ به مواد محركی نظیر ذرات خارجی، گرد و غبار، آلرژن ها(مواد حساسیت زا)، عوامل بیماری زا(مثل باکتری و ویروس) ، بوی پیاز، گاز اشك آور و افشانه فلفل ترشح می گردد. این نوع اشك سعی می كند تا مواد محرك و آزاردهنده را از چشم ها پاك كند.


باد شدید و نور شدید خورشید نیز می تواند باعث تولید اشك رفلكس گردد. این اشك بیشتر آبكی بوده و از لیزوزویم و ایمنوگلوبولین بیشتری برخوردار است.

3- اشك احساسی یا گریه کردن(emotional tears/crying):

این اشك هنگام احساساتی شدن انسان ها (استرس هیجانی) و یا احساس درد بدنی ترشح می گردد. آغازگرهای هیجانی این نوع اشك معمولا خشم، اندوه، شادی، ترس، شوخ طبعی و ناكامی می باشند.


تركیبات شیمیایی این نوع اشك با تركیبات دو اشك قبلی متفاوت است. اشك احساسی حاوی هورمون ها و پروتئین های بیشتری است. این اشك حاوی هورمون پرولاكتین، هورمون رشد، آدرنوكورتیكوتروپین، آندروفین و عنصر منگنز می باشد.

دانشمندان دانشكده ی چشم پزشكی دانشگاه ایالتی « اوهایو » در مطالعه ای جدید موفق به شناسایی تركیب پیچیده ی موجود در اشك انسان و حتی خانواده ی ناشناخته ای از چربی های موسوم به لیپید را در اشك چشم انسان كشف كرده اند . به گزارش « لایو ساینس » ، اشك چشم انسان با غم ، شادی ، ناامیدی و یا با بسیاری از حالات روحی دیگر ممكن است ایجاد شود .

ساختار دقیق این ماده تا پیش از این برای محققان به صورت ناشناخته ای باقی مانده بود . تحقیقات قبلی نشان می دهد كه اشك چشم انسان دارای سه لایه ی مختلف بوده كه لایه ی میانی بیرونی متشكل از مواد چرب است ، هر بار كه انسان پلك می زند لایه ی چرب اشك سطح چشم را می پوشاندو آن را مرطوب می كند . این لایه ی چرب حاوی نوع دیگری از لیپید ها به نام اولیماید است كه پیش از این در مغز و دستگاه اعصاب مركزی انسان مشاهده شده بود. تحقیقات نشان می دهد كه اولیماید در تنظیم خواب و نیز برقراری ارتباط میان سلول های عصبی انسان نقش دارد كه وجود این ماده در اشك چشم نیز احتمالا در برقراری ارتباط عصبی میان سلول های بخش جلویی چشم انسان نقش دارد . كم و یا زیاد بودن این ماده یا هر كدام از سایر مواد چرب موجود در اشك چشم می تواند به عدم مرطوب شدن كامل چشم و بروز بیماری خشكی چشم منجر شود . این محقق بیان داشت كه اشك چشم سبب براق شدن و بروز پدیده ی انكسار نور در چشم انسان می شود كه اگر اشك وظیفه ی خود را درست انجام ندهد ، احتمال بروز اختلال دردید به وجود می آید . این وضعیت در میان افرادی كه از لنز استفاده می كنند به ویژه خانم ها شایع تر است .



فواید گریه کردن و اشک ریختن چیست؟

1) هنگامی که ما دچار استرس هیجانی می شویم، مغز وبدن ما شروع به تولید ترکیبات شیمیایی و هورمونهای خاصی میکند. گریه کردن کمک میکند تا این ترکیبات شیمیایی زائد که نیازی به آنها نیست از بدن حذف گردند.

۲) اشکهای احساسی در واقع مواد سمی ای که در پی استرس هیجانی در خون تجمع می یابند را از بدن دفع میکند.

۳) اشکهای احساسی سطح منگنز بدن را کاهش میدهند. این مواد معدنی بر روی خلق و خو تاثیر مستقیم می گذارد. غلظت منگنز اشک احساسی ۳۰ برابر بیشتر از منگنز موجود در سرم خون است.

۴) اشک احساسی نسبت به اشک پایه و رفلکس حاوی ۲۴ درصد پروتئین آلبومین بیشتری میباشد.

۵) گریه مانند ادرار و تعریق باعث حذف مواد سمی و محصولات زائد بدن میشود.

۶) گریه یک مکانیسم رایگان، طبیعی و قدرتمند برای کنار آمدن با درد، استرس و اندوه میباشد.

۷) هورمونهایی که پس از استرس در بدن انباشته میشوند به حد سطح سمی رسیده و باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن و دیگر فرآیندهای بیولوژیکی میشوند. اشک های احساسی به عنوان دریچه اطمینان برای قلب عمل میکنند.

۸) ترکیباتی که حین استرس در بدن تجمع می یابد با اشک خارج میگردند. همین امر باعث کاهش استرس میگردد. این مواد شامل آندورفین (lucine-enkephaline)، که در کنترل درد موثر است، پرولاکتین که در تنظیم تولید شیر نقش دارد، و آدرنوکورتیکوتروپین (ACTH) که یک نشانگر مهم استرس است، میباشند. سرکوب گریه و اشک باعث افزایش استرس میگردد.

۹) نه تنها گریه باعث ارتقای سطح سلامتی فرد میشود بلکه در افزایش حس تعلق در گروه نیز تاثیر گذاربوده و موجب افزایش حضور و دخالت دیگران در تامین رفاه فرد میشود. اشک ها یک روش موثر در ایجاد ارتباط بوده و در برانگیختن حس همدردی و دلسوزی سریعتر ازهر ابزار دیگری عمل میکنند. گریه بطور موثری بازگو کننده آنست که شما در مورد یک دلمشغولی خاص صادق و بی ریا بوده و در کنار آمدن با آن مشکل مضطرب میباشید.

۱۰) گریه عملی طبیعی، سالم و شفا بخش است.

۱۱) گریه در کاهش و جلوگیری از بیماریهای مرتبط با استرس موثر میباشد.

۱۲) خنده و گریه دو ابزار کارآمد درکاهش استرس و رهایی ازاحساسات منفی میباشند.

۱۳) هنگامی که گریه سرکوب میشود، هیجانات رها نمی شوند و خصایص شخصیتی مخرب همچون پرخاشگری بروز میکنند.

۱۴) به باور دانشمندان سرکوب و امتناع از گریه کار معقولی نیست. اما برخی افراد که پس از مورد انتقاد قرار گرفتن، مشاجره با دوستان، مواجهه با ناکامیهای کوچک فورا شروع به گریستن میکنند، باید به روانشناس مراجعه کنند. چراکه معمولا علت اصلی این نوع گریه ها اعتماد بنفس پایین و یا مشکلات روانی مزمن در فرد بوده و بایستی فرد تحت درمان قرار گیرد.

۱۵) انسان ها پس از گریه کردن از لحاظ جسمی و روانی احساس بهتری میکنند و در واقع سبک و خالی میشوند. (به علت دفع مواد انباشته شده که توضیح داده شد)

۱۶) گریه یک ابزار برقراری ارتباط است یک زبان جهانی برای درخواست کمک و حمایت اجتماعی.

۱۷) گریه کمک میکند به آزاد سازی آندورفین ها به جریان خون. آندورفین ها ترکیبات شیمیایی ای هستند که باعث بهبود خلق و خو و تسکین درد می شوند.


دریافت کد ابزار آنلاین